Yazar: Can Yükselen

  Tam zamanında üretim olarak türkçeleştirilen Just in Time kavramı, istenilen ozelliklerdeki bir ürünü istenilen zamanda istenilen miktarda uretebilmeyi öngörür. Toyota Evi’nin iki ana sütunundan biridir. Musteriden talebi çekip (Çekme), bunu seviyelendirdikten (Heijunka)  sonra, Sürekli Akış yaratarak Takt Zamanına göre üretim yapmayı başaran bir üretim sistemi; Just in Time (JIT) esaslı çalışan bir üretim sistemidir. Toyota Evi’nin diğer ana sütunu olan Jidoka’da olduğu gibi JIT de problemleri görünür kılmayı amaçlar. 1930’larda Kiichiro Toyoda tarafından Amerikan otomotiv endüstrisinden farklılaşma yolu olarak seçilen JIT anlayışı, 1950’li yıllarda Taiichi Ohno tarafından hayata gecirilmis bir üretim sistemidir. JIT stoksuz çalısmanın on kosuludur. Bu içerik işinize yaradı mı? Google’da bizi…

Taiichi Ohno Toyota Üretim Sistemi’nin (TPS) kurucusu ve Yalın Düşünce sisteminin Dedesi* olarak adlandırabileceğimiz; Toyota Mühendisi büyük zat’tır. Kendisi hakkında daha fazla wikipedik bilgi vermek istemiyorum. İsteyen gitsin wikipedia’dan okusun. Ben satır araları ve her yerde bulamayacaklarınızı yazacağım. Bir Yalın Danışman için Taiichi Ohno’nun ne anlam ifade ettiğini anlatacağım. Kendisi unutulmaz ilham verici sözleri ve mimarı olduğu üretim sistemi ile bugün birçok firmanın ulaşmaya çalıştığı mükemmellik yolculuğunun ilk yolcusu. Nasıl Henry Ford, Frederick Taylor’sız Ford Model T’yi bir fenomen haline getiremeyecekse; Kiichiro Toyoda da Taiichi Ohno olmadan bugünün bir fenomeni olan Toyota Üretim Sistemi’ni hayata geçiremeyecekti. Büyük markaların arkasında başrol…

Poka Yoke Nedir? Hataların yalıtımı olarak Türkçe’ye çevirebileceğimiz Poka Yoke kelimeleri, işletmelerdeki proseslerden sorumlu operatörlerin işlerini yanlış yapmalarına engel olan sistemlere verilen addır. Poka Yoke’ler bir parçanın montajında; bir sürecin ilerleyişindeki insan faktörünün etkili olduğu hataları ortadan kaldıran araçlardır. Poka Yoke; fiziksel olarak montajı önleyen bir araç – USB’lerin bilgisayarlara yanlış takılmasının imkansız olduğu gibi; ilgili iş tamamlanmadan bir sonraki istasyona geçişi önleyen fotoselli bir sistem -AVM’lerdeki otomatik kapılardan ve X-Ray’lerden geçmeden içeri giremediğiniz gibi; veya her iki sistemin entegre edilmiş hali şeklinde olabilir. Poka Yoke araçları sensör ve fotoselleri içinde bulunduran karmaşık sistemler olduğu gibi; oldukça basit mekanizmaları içeren Zihni Sinir…

Sorusuna tek bir cevap vermek güç; ancak Yalın Düşünce gözlüğüyle bir şirketi incelediğimde gözlemlediğim sorunlar, aslında Yalın Düşünce’nin 5 temel sütunundaki eksiklikler kadar temel kaidede de problemler olduğuna işaret ediyor. Hatırlarsanız Yalın Ev’in bu 5 sütundan oluştuğundan bahsetmiştim. Bahsetmeye de sıklıkla devam edeceğim.Neydi bu sütunlar Değer, Değer Akışı, Sürekli Akış, Çekme ve Mükemmellik… Burada oturup bu sütunları tek tek ele almayacağım. İsteyenler yine web sitesinde bu başlıklara gidip ne anlama geldiğini öğrenebilir. Ben bugün bu 5 sütunun ne işe yaradığından çok bu 5 sütunun oturduğu kaidenin sırrını ve bizim işletmelerde olmayan bu kaidesizliğin-tabansızlığın yol açtığı sorunları ele alacağım.  Bu ana…

Japonca lamba anlamına gelen ve montaj hattındaki herhangi bir istasyonda veya üretim biriminde oluşan bir problemi ilgili kişiye haber veren sesli ve/ya ışıklı bir uyarı sistemidir. Andon, makina duruşları, malzeme teminindeki bir gecikme, kalite ile ilgili problemlerde, takım liderini ya da ilgili sorumluyu uyaran; setup için haber veren bir ekipman olarak  veya montaj hattında iş istasyonundan sorumlu operatörün takt zamanının üzerine çıkması gibi durumlarda takım liderinden bir yardım çağrısı istemesi durumunda kullanılabilir. Andonlar basit ışıklı uyarılar şeklinde tasarlanabildiği gibi; birçok istasyonun durumunu görselleştiren ışıklı panolar halinde de olabilir. Andon’lar sayesinde üretimdeki bir sorun ya da bir değişiklik anında görülebilir. Andon…

Bir işletmede çalışan operatör, makina veya diğer birimlerin gereğinden fazla yüklenerek ideal zaman ve emek miktarının üzerinde zorlanmasına Japonca Muri adı verilir. Muri, kaynakların etkin planlanmamasindan kaynaklı olusan dengesiz yüklemenin bir sonucu da olabilir. Devamlı değişen üretim planlari ve müşteri taleplerindeki dalgalanmaları kompanze edemeyen bir işletmede sıkça rastlanan bu soruna da Japonca dengesiz yük anlamına gelen Mura adı verilir. Müşterinin parasını odemeye hazır olduğu Deger yaratan faaliyetlerin haricindeki her şey Yalin Düşünce’de israf olarak adlandırılır. Japonca israf kelimesinin karşılığı ise Muda’dir. 7 tip Muda vardır. Mudalar; Muri ve Mura’lar önlenmeden tam olarak yok edilemez. Bas harfi M ile başlayan bu…

Setup’larınızı kısaltın! Sayısını artırın! Bu konuyu dile getirdiğimde cogu işletme sahibinin ya da planlama sorumlusunun ağzından bu ya da buna benzer bir cümle çıkıveriyor. Diyalog aynen şu, birebir aktarıyorum: – Daha kısa sürede Setup yapmak Setup sayınızı artırarak daha sık ürün degisikligi yapmanızı saglar, bu da size esneklik katar – Hocam iyi güzel diyorsun da benim zaten haftada 200 ondan 300 de bundan siparişim var zaten Pazartesi Salı birine; çarşambadan cumaya kadar da ötekine üretim yapar bir kere Setup yapıp makinayı durmadan çalıştırırım, ne diye ayar yapıp zamanımı bosa harcayayım. Benim esnek olmama lüzum yok. Burada verilecek türlü türlü cevap…

Hiç yeni bir video değil, izlediğinizde siz de bana hak vereceksiniz; görüntüler 80’li yıllardan gelen bir VHS kaydı muhtemelen; ama bilgiler hala taptaze. Zamanında TRT’de yayınlanmış bir belgesel olmalı ki dublaj sahibinin sesi hiç mi hiç yabancı değil. “Japonya’nın otomotiv endüstrisi devleri öldürdü, bütün dünya Japonların yeni denemekte olduğu arabaları yenmeye çalışıyor” diye başlıyor 9 dakikalık bu kısa belgesel. Daha ortada dünyanın Japonların bu tarzının arkasında ne gizli olduğunu anlamaya çalıştığı Dünyayı Değiştiren Makina kitabı da Yalın Düşünce kitabı da yok… “Yalın” diye bir kavram bile yok. Tek tük kişinin bildiği TPS var sadece. İşte bu belgesel 9 dakikalık o kısa…

Toplam Üretken Bakım faaliyetlerini yürüttüğümüz fabrikalarımızdan birinde JIPM-S yetkilileri ile birlikte yaptığımız ziyaretin karelerini sizlerle paylaşmak isterim. Sürekli iyileşmenin pesinde işletme içindeki tüm kayıpları azaltmaya ve uretkenligi surdurulebilir hale getirmeye yonelik bir yaklaşım olan TPM, 8 sütun üzerinden bu faaliyetleri yürütmeyi öngören bir sistemidir. Bu sistemin iki önemli ayagi olan kobetsu kaizen ve otonom bakım sütunlarından bahsedelim. Hata kartları ile tüm calisanlari isin icine katan ve isletme içindeki problemleri görsel hale getirirken otonom bakım faaliyetlerini de işletme icinde başlatmış oluyoruz. Otonom zaten “kendi kendine” anlamına gelen bir kelime. Makina başındaki operatörlere bu hata kartlarını astirarak çalıştıkları makinanın problemlerinin farkına varmalarını…

Ziyaret ettiğim birçok firmada karşılaştığım manzaralar ne yazık ki (belki de ne güzel ki demeliyim) biz danışmanların Türk Sanayisi’nden Yalın Düşünce adına daha çooook ekmek yiyebileceğini bana gösteriyor. Fabrika içinde duran veya hareket ederek spagettiler çizen tüm malzemeleri “bunlar stok değil, para para!” diyerek kendini kandıran Türk Sanayicisi aslında neleri kaybettiğinin belki farkında bile değil. Zaten olay sadece stoka para bağlamak kadar basit bir konu da değil. Mesele anlayışı değiştirip stokların ardına gizlenen çok daha vehamet dolu detayları yakalayabilmekte saklı… Artık dünya, serbest piyasa ekonomisinin tavan yaptığı müşterinin kral olduğu tatminsizlik ve rekabetin “önlenemez bir gelişim ve değişimi” beraberinde getirdiği…