Değer akışını bir vücut analojisiyle anlatmak, Değer Akış kavramını daha anlaşılır kılar. Tıpkı bir insan vücudu gibi, bir değer akışında da farklı sistemlerin uyum içinde çalışması gerekir. Bilindiği gibi başarılı bir Değer Akışı için üç ana akışın da eksiksiz olması gerekir. Bunlar: Proses Akışı, Malzeme Akışı ve Bilgi Akışı’dır.
Gelin bu üç kavramı daha iyi anlamak için söz konusu üç akışın bir insan vücudunda nasıl çalıştığını gözlemleyelim. Proses akışı organları temsil ederken, malzeme akışı damarları, bilgi akışı ise sinir sistemini temsil eder. Bu üç unsurun ahengi insan vücudunun kusursuz şekilde yaşamını sürdürmesini sağlarken; bir fabrikanın da sağlıklı ve verimli çalışmasını sağlar.
Proses Akışı: Organlar
Proses akışını organlara benzettiğimizde, her bir prosesin bir organ gibi çalıştığını düşünebiliriz. Örneğin, bir ekipmanın duruşa geçmesi, bir organın hastalanması gibi düşünülebilir. Ekipman durduğunda, o sürece bağlı diğer süreçler de aksar. Bu, tıpkı vücutta bir organın işlevini yitirmesiyle vücudun genel dengesinin bozulması ve vücudun alarm durumuna geçmesi gibidir. Proses akışındaki herhangi bir adımın duraksaması, Değer Akışı’nın kesintiye uğraması ile sonuçlanır. Bu tür bir aksama, Değer Akışı’nda kalite sorunlarından termin sürelerinin uzamasına ve müşteri beklemelerine kadar pek çok soruna yol açar.
Malzeme Akışı: Damarlar ve Kalp
Malzeme akışı, damarlarımızdaki kan akışı gibidir. Kan damarları tıkandığında nasıl vücudun farklı bölgelerine yeterince oksijen gitmez ve organlar hayati fonksiyonlarını yitirmeye başlarsa; bir Değer Akışı’ndaki malzeme akışı aksadığında da üretim hatları ihtiyaç duyduğu parçaları zamanında alamaz; bu da proseslerde beklenmedik duruşlara yol açar. Aynı zamanda bu durum, malzeme akışı bozulduğu için geri proseslerde malzeme yığınlarının birikmesi ile sonuçlanır.
Örneğin, yanlış planlanmış malzeme rotaları veya depodaki stok hataları, üretim hattında gereksiz beklemelere, darboğazlara ve hatta fazla veya eksik stoklara yol açabilir. Bu da fabrikanın genel verimliliğini düşürür.
Ayrıca malzeme akışının sağlıklı şekilde yürümesini sağlayan prosese Değer Akış mantığında “Pacemaker” adı verilir. Pacemaker proses, bütün ileri proseslerdeki malzeme akışını sağlayan ve geri proseslerdeki çekme sistemini tetikleyen proses olarak adeta bir “kalp” gibi davranır. Kalbin vücuda kan pompalamadığı bir senaryoda tüm organların zarar görmesi olasıdır.
Bilgi Akışı: Sinir Sistemi ve Koordinasyon
Bilgi akışı ise vücuttaki sinir sistemine benzer. Sinir sistemi vücutta organlara ne yapacaklarını nasıl bildiriyorsa, bilgi akışı da fabrikadaki proseslere doğru bilginin akması için rehberlik eder. Ürün ağaçlarının doğru tanımlanmaması veya standart sürelerin belirlenmemesi, tıpkı sinir sinyallerinin karışmasıyla sonuçlanıp malzeme ve proses akışını sekteye uğratabilir.
Bu da kapasite hesaplamalarının yanıltıcı olmasına, üretim planlamasının sapmasına, stok hatalarının oluşmasına, kalite ve proses sapmalarına ve sonuçta tüm Değer Akışı’nın kesintiye uğramasına yol açar. Üretimdeki malzeme akışının kontrolü ancak ve ancak doğru bir bilgi akışıyla sağlanabilir. Eksik bilgi akışı hem malzeme akışının kontrolden çıkmasına hem de proses akışında kesintilere yol açar.
Sonuç
Sonuç olarak, bir işletmedeki Değer Akışı’nı iyileştirmek, bir vücudu sağlığına kavuşturmak gibidir. Organlar, damarlar ve sinirler nasıl bir uyum içinde çalışıyor ve sağlıklı bir organizmayı hayatta tutuyorsa; proses, malzeme ve bilgi akışı da aynı uyum içinde bir işletmenin sürdürülebilir varlığı için hayati önem taşımaktadır.
Bir organizmada salt organ sağlığına dikkat ederek ilgili kişinin sağlıklı olduğunu iddia edemezsiniz. Bunun için sisteme bütünsel bakmanız gerekir. Damar sağlığı, kan sağlığı ve sinir sisteminin sağlığını değerlendirmeden bir bünyenin sağlıklı olduğu ile ilgili net bir bulgu elde etmeniz imkânsızdır.
Aynı şekilde, salt proses akışına odaklanarak Değer Akışı’ndaki sorunları çözemezsiniz. Değer Akışı’nı iyileştirmenin yolu; malzeme, proses ve bilgi akışını bütünsel olarak ele almaktan geçer. Bunun en sağlıklı yolu da, üç akışı tek bir pencerede görmenizi sağlayan Değer Akış Haritalama tekniğidir.
Değer akışını bütünsel şekilde haritalayıp problemleri ele alabilir, akışı bloke eden unsurları inceleyerek kronik sorunları önleyebilir ve fabrikanızı gerçekten sağlıklı ve verimli hale getirebilirsiniz.
