Haberler

OEE 2

İki hafta önce başladığım OEE uygulama Rehberi‘ne bu hafta ve önümüzdeki hafta da devam edeceğim. Daha önceki yazıda Üretkenlik ve verimlilik arasındaki farka değinmiş ve ekipman etkinliğini kısıtlayan 8 büyük kayıptan bahsetmiştim. Dilerseniz 8 büyük kaybı bugün detaylarıyla inceleyelim.

Bazı kaynaklarda aynı kayıplar farklı şekilde gruplanarak aşağıdaki karikatürde olduğu gibi 6 büyük kayıp olarak da nitelendirilmektedir. Önemli olan kayıpların sayısının gerçekten kaç olduğunu tartışmak değil; kayıpları fark edip onlarla etkili bir şekilde mücadele edebilemektir.

6 big losses

1- KAPATMA KAYBI

Ekipmanın bilinçli olarak kapalı tutulduğu zaman kapatma kaybı olarak adlandırılır. Bilinçli olarak kapatmadan kasıt, planlı bakım, vardiya değişimi, yemek-çay molası, eğitim gibi ekipmandan üretim beklenmeyen zamandır. Kapatma kaybı planlanmış bir kayıp olduğu için ekipman etkinliğini etkilememelidir. OEE hesabı yapılırken ekipman etkinliği kapatma kaybından dolayı düşmemelidir. Planlanmış duruşlarla ekipman etkinliğinin düşük kalması verilerin anlamsızlaşmasına ve kendi irademizle kullanmak istemediğimiz bir ekipmanı “OEE’si neden bu kadar düşük?” diye sorgulamamıza sebep olabilir.

2- ARIZA KAYBI

Adından da anlaşılacağı üzere arıza yapan ekipmanın üretim yapamadığı süre boyunca kaybettiği zamandır. Arıza ile bakım karıştırılmamalıdır. Arıza fonksiyon kaybı ile sonuçlanan ve planlanmayan bir zamanda karşılaşılan ve ekipman etkinliğini düşüren bir kısıttır. Bakım ise tercihen planlı ya da otonom şekilde yapılan ve kapatma kaybına giren bir kısıt olarak karşımıza çıkar

3- SETUP-AYAR KAYBI

Üretim yapan ekipman birden fazla ürün üretiyorsa model değişikliğine gitmek gerekir. Model değişikliği için makina üzerindeki kalıp, fikstür, jig, ekipman vs.’nin değişimi gereklidir. Bu değişim boyunca harcanan zaman, setup kaybıdır. Ekipman değiştirildikten sonra setup tamamlanmış olmaz. Ekipmanın kaliteli ürün üretmesi için ayarlanması, kalıbın-fikstürün alıştırılması gereklidir.  Bu da ayarlama kaybıdır. Setup olmadan yapılan uzun süren ayarlamalar da setup kaybına girer. Setup kaybı kısaca “üretilen son kaliteli X ürünü ile model değişiminden sonra üretilen kaliteli ilk Y ürünü arasında geçen süredir” Setup kaybını düşürmenin yolu SMED‘den geçer.

4-İKMAL-DOLDURMA

Ekipmanlar girdi olmadan çıktı veremezler. Ekipmanın girdisi gelmediğinde üretim gerçekleşmediği için ekipman etkinliği de kısıtlanmış olur. Malzeme, ara ürün, hammade gelmediği için makina üretim yapamaz ise ikmal-doldurma kaybı yaşanır. Kısıtlar teorisinde daha detay değinilebilecek bu konu makina kapasitesini etkin kullanmada engel teşkil eder. Eğer sözkonusu makina darboğaz ekipmansa Kapasite Kaynaklı Kısıt (CCR) olarak adlandırılır. Ekipmanın kapasitesi dar olmasına karşın ikmal kaybı yaşanıyorsa bu tüm üretimin aksamasına sebep olabilir. Söz konusu makina darboğaz olmasa da birçok sebepten (yeterince arastok tutulmaması,önceki proseste öngörülen setup’ın zamanında tamamlanmaması, malzeme taşıyacak kişi ya da ekipmanın yerinde olmaması vs.) ikmal kaybı yaşanabilir

5- BAŞLAMA KAYBI

Bazı ekipmanlar doğası gereği üretime hazır olana kadar çalışmalarına karşın çıktı veremezler. Fırın, boyahane vs gibi tesislerde bu kayıpla sıklıkla karşılaşılır. Üzerinde setup yapılmasına ihtiyaç olmasa bile ekipman üretime başlamadan önce hurda ürün üretebilir veya ekipmana bilinçli şekilde hurda ürün girdisi yapılarak tesis üretime hazır hale getirilir. Evinizdeki kombiyi açtıktan sonra peteklerinizin tam randumanla ısınmasını beklemeniz gibi ekipman da üretime hazır olana kadar başlama kaybı yaşar. Başlama kaybı her kayıp gibi detaylarıyla analiz edilmelidir. Başlama kaybını düşürmenin yollarından biri vardiya başlamadan önce ekipmanı hazırlamak olabilir.

6- HIZ KAYBI

Ekipman ideal hızından bilinçli olarak sürekli ya da dönemsel olarak yavaş çalıştırılıyorsa veya kapasitesinin altında üretim yapmasına bilinçli olarak göz yumuluyorsa ekipman hız kaybı yaşamaktadır. Hız kaybının sebebi ekipmanın bakımının yeterince iyi yapılmamış olması olabilir, operatörün verimsiz çalışması olabilir, ekipman aşınması olabilir, kurulu ya da ideal kapasitesinin altında çalıştırılıyor olabilir. Hız kaybı bahsi geçen etkenler süresince ekipmanın etkinliğini kısıtlar.

7- ÇOKOTE (TAKILMA ROLANTİ) KAYBI

Birtakım hız kayıpları ise ölçülemeyecek derecede küçük ve anlık gerçekleşir, bunları kayıt altına almak ve analiz etmek kaybın yaşandığı süreden daha fazla zaman alabilir. Bu tür kayıplar Çokote kaybı olarak adlandırılır. Takılmalar, anlık yavaşlamalar, hızdaki dalgalanmalar, malzeme sıkışması, tıkanmalar, sensör blokajları, sensör kirliliği vs gibi anlık duruşlar çokoteye örnektir. Bazı çokoteler küçük operatör müdahaleleri ile giderilebileceği gibi teknik destek ile detaylı analiz edilmesi de gerekebilir. Çokote kaybı toplu olarak tutulduğu için detaylara Kaizen çalışmaları esnasında inilir ve problem parçalara ayrılır.

8- HURDA – YENİDEN İŞLEM KAYBI

Ekipmanın ürettiği ürünlerin tamamı kaliteli olamayabilir. Bazı ürünler hurda çıkabildiği gibi bazıları yeniden işlem görmek zorunda kalabilir. Bu tür ürünler her halükarda ekipmanın zamanından çalacağından bu kayba hurda-yeniden işlem kaybı adı verilir. Setup ve başlama esnasında ortaya çıkan hurda ve yeniden işlem görecek olan ürünler o başlık altında kayıt altına alındığı için bu kısımda tekrar edilmesine gerek yoktur.

Ekipman etkinliğini kısıtlayan bu 8 büyük kayıp üretimin sürekliliğini ortadan kaldırdığı gibi problem olan noktalara da işaret eder. Kapasite kullanımı ile birlikte analiz edildiklerinde darboğaz noktalar belirlenmesinde, iyileştirme noktalarının tespitinde OEE önemli bir rol oynar. Kaizen‘ler OEE verilerinin analizinden beslenir. SMED çalışmaları, Otonom, Planlı bakım faaliyetleri, Kalite aksiyonları OEE verileri analiz edilerek aktive edilebilir. 

Önümüzdeki hafta OEE’nin nasıl hesaplanması gereketiğini anlatacağım

Haftaya görüşmek üzere

Sevgiler

CY

OEE 2 hakkında 1 Yorum

  1. Merhabalar can bey 8 Büyük kayıptan bahsetmiş olduğunuz yazınızı okudum. bazı dikkatimi ceken şeyler oldu bunları size sorabilmem için yardımcı olursanız sevinirim,

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: