Müşteri taleplerinin miktar ve karakteristiğine göre gruplandırılmasını amaçlayan yöntemin adıdır. Ürünler, talep miktarına göre büyükten küçüğe üçe ayrılır ve A, B, C tipi olarak sıralanır.
A Tipi ürünler
Toplam talebin adetsel veya cirosal olarak yaklaşık 60-70%’ini oluşturan ürünler A tipi ürünlerdir. Pareto Analizi karakteristiğine benzerlik gösteren A tipi ürünler, talebin yaklaşık 60%’ını oluşturmalarına rağmen toplam ürün kalemi sayısının yaklaşık 10-20%’sini kapsarlar. Bu ürünler koşan ürünler olarak da adlandırılırlar.
B Tipi Ürünler
Toplam talebin adetsel veya cirosal olarak yaklaşık 20%’sini oluşturan ürünler B tipi ürünlerdir. Talebin A grubu ürünlerinden sonra yaklaşık 20%’sini oluştururken toplam ürün kalemi sayısının 20-30%’unu kapsarlar. Bu ürünler yürüyen ürünler olarak da adlandırılırlar.
C Tipi Ürünler
Toplam talebin adetsel veya cirosal olarak yaklaşık son 10-20%’lik dilimini oluşturan ürünler C tipi ürünlerdir. Talebin yaklaşık 20%’sini oluşturmasına rağmen A tipi ürünlerin tam tersi bir yapıya sahiptirler ve toplam ürün kalemi sayısının 50-70%’ini kapsarlar. Bu ürünler emekleyenler olarak da adlandırılırlar.
Yukarıdaki grafikte 50 adet ürünün yıllık bazda satış rakamlarındaki yüzdesel ve kümüle dağılımlarını içeren Pareto Analizi görülmektedir. Bu analize göre -genel teamülden farklı olarak- ilk 5 ürün (toplam kalem sayısının sadece 10%’si) toplam talebinin 60%’sini oluştururken; onu takip eden 7-8 kalem ürün kalan 20%’lik talebi kapsamaktadır. Geriye kalan 37 kalem ürün (toplam kalem sayısının yaklaşık 70%’si) ise toplam talebin sadece 20%’sini oluşturmaktadır.
ABC analizi işletmelerde stok politikalarını belirlemeye yardımcı olur. Değer Akış Haritalama çalışmalarında sıklıkla kullanılan ABC analizine ek olarak kullanılan ABC-XYZ analizi de bir diğer stok politikası belirleme yöntemidir. Satış tahminleri ve siparişlerdeki sapmaları dikkate alarak stok ve üretim planlama-kontrol (ÜPK) politikalarını belirlemeye yarayan bu yöntemde, siparişlerin miktarsallığının yanında tutarlılığı da göz önünde bulundurulur.
ABC analizini stok politikanıza ve üretim planlamanıza dönüştürmek isterseniz, Leanviser’in uygulamalı stok yönetimi Gemba Workshop çalışmasından yararlanabilirsiniz.
